ลักษณะต้น PDF  | พิมพ์ |


     

ลักษณะลำต้น


ต้นของกล้วยไม้มีความแตกต่างกันหลายแบบ เช่น กลุ่มหนึ่งมีลักษณะเด่นเฉพาะที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ พวกที่มีลำต้นป่องพองคล้ายผลกล้วย ที่เรียกกันว่าลำลูกกล้วย หรือหัวเทียม  (pseudobulb) หรือหัว แต่ยังมีกล้วยไม้อื่นๆ อีกมากที่มีลักษณะของต้นแตกต่างไปจากนี้ ซึ่งมักจะมีส่วนของต้นที่เป็นตัวหลัก มีลักษณะกลมยาวเป็นเส้นค่อนข้างเล็ก แต่มักจะแข็งและเหนียว ซึ่งเรียกกันว่าเหง้า (rhizome) เหง้าของกล้วยไม้จะทอดไปตามเปลือกไม้มีรากสั้นๆ ยึดเกาะ และจากเหง้านี้มีลำต้นอีกส่วนหนึ่งซึ่งมักจะมีลักษณะที่ต่างไปจากเหง้าเดิม เช่น เป็นลำยาว ดังที่พบเห็นในพวกเอื้องสายต่างๆ (Dendrobium spp.) ลำของกล้วยไม้บางชนิดโคนพองกว่าส่วนปลาย บางชนิดหัวท้ายเรียว ตรงกลางป่องเล็กน้อย ส่วนพวกที่มีหัวเทียม ส่วนที่เป็นหัวก็จะมีลักษณะต่างๆ กัน เช่น ทรงกระบอก รูปกระสวย รูปหยดน้ำ หรือคล้ายผลชมพู่ บางชนิดค่อนข้างกลม กลมแป้น เป็นต้น ถ้าเป็นพวกกล้วยไม้ดินส่วนหัวมักจะอยู่บนดินหรือกึ่งใต้ดิน และบางชนิดอาจมีส่วนโคนของกาบใบคลุม ลำต้นที่เป็นลำหรือมีลักษณะคล้ายหัวนี้ ทำหน้าที่เก็บน้ำและอาหารสะสม ทั้งนี้เนื่องจากกล้วยไม้ส่วนใหญ่เป็นพืชทนแล้ง มีชีวิตรอดอยู่ได้โดยขาดน้ำติดต่อกันเป็นเวลานานหลายเดือน กล้วยไม้บางชนิดมองไม่เห็นลำต้น เนื่องจากมีขนาดเล็กและมีใบปกคลุมตลอด หรือมีขนาดสั้นและเล็กมาก บางชนิดลำต้นลดขนาดลงมาก แต่มีส่วนรากเจริญได้ดี เช่น พวกพญาไร้ใบ และบางชนิดลำต้นใต้ดินป่องพอง (tuber) ทำหน้าที่สะสมอาหาร กล้วยไม้ที่ต้นยาวมาก ได้แก่ พวกวานิลลา (vanilla spp.) ซึ่งอาจยาวได้เป็น 10 เมตร และที่ต้นสูงได้มาก ได้แก่ พวกหวายแดง (Renanthera spp.) แต่เมื่อพิจารณาถึงขนาดโดยรวมแล้ว ว่านเพชรหึงน่าจะเป็นกล้วยไม้ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด คือสูงหรือยาวได้ถึง 3 เมตร และใบยาว 25-50 ซม.

นอกจากนั้นกล้วยไม้หลายชนิดยังมีกิ่งที่กลายเป็นต้นเล็กๆ ที่พร้อมจะหลุดร่วงใบเจริญเป็นต้นใหม่ได้ เป็นการเพิ่มจำนวนต้นให้มากขึ้นอีกวิธีหนึ่ง นอกเหนือจากแตกหน่อ

 
 Tainia viridifusca   Porpax lanii 
 Flickingeria sp.  Bulbophyllum haniffii Dendrobium umbonatum 
 Dedrobium podagraria  Bulbophyllum wallichii Dendrobium wilmsianum 
   
 Bulbophyllum moniliforme  Vanilla albida  
     
     

ที่มา :  หนังสือ  กล้วยไม้เมืองไทย รศ.ดร.อบฉันท์ ไทยทองใ สำนักพิมพ์บ้านและสวน